Od pewnego czasu słyszymy o lekach biologicznych  - obiekcie badań klinicznych i nadziei osób przewlekle chorych. Nie wszyscy wiedzą co się kryje za tym określeniem... Leki biologiczne są nową grupą leków stosowanych  w chorobach o nieznanej etiologii (przyczynie). Takimi chorobami w reumatologii są reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, łuszczycowe zapalenie stawów, zapalenie naczyń. W innych dziedzinach medycyny leki biologiczne stosuje się w odniesieniu do m.in. niektórych z zapaleń jelit, chorób dermatologicznych.

 

Leki biologiczne otrzymuje się przy wykorzystaniu metod inżynierii genetycznej, stąd ich nazwa: „leki biologiczne”. Są białkami o własnościach przeciwciał monoklonalnych (jednorodnych). Mogą składać się z białek tylko mysich, ludzkich lub mysio-ludzkich czyli chimerycznych. Nie działają na nieznaną przyczynę chorób, lecz na czynnik lub czynniki uruchamiające nieprawidłową odpowiedź immunologiczną na określony czynnik chorobotwórczy.

Powstałe leki mają bardzo różne mechanizmy działania. Mogą blokować cytokiny, czy ich aktywną postać, kontrolować ich stężenie, uzupełniać niedobory substancji zużytych w trakcie zachodzących procesów.

 

Jedną z najważniejszych i najlepiej poznanych cytokin zwana jest TNF-Îą (Tumor Necrosis Factor w polskim tłumaczeniu Czynnik Martwicy Nowotworów). Skierowane przeciw niej leki nazwano antagonistami TNF-Îą. Są najlepiej poznaną grupą leków biologicznych, ponieważ sprawdzoną na dużej grupie chorych.

 

Na polskim rynku występują  leki, które naśladując naturalne procesy regulujące poziom wielu aktywnych substancji np. hormonów, łączą się ze swoistymi dla TNF-Îą. Receptorami, dając doskonałe rezultaty w procesie leczenia pacjenta. Cząsteczka TNF-Îą., aby uzyskać aktywność, musi połączyć się z receptorami - jeśli nie może się połączyć, nie działa.

W niektórych przypadkach leczenie polega na podawaniu zastrzyku domięśniowo co 2 tygodnie. Niektóre z nich dopuszczone są również  do leczenia dzieci i podawanie samodzielne w domu. Obserwowane działania uboczne są mało groźne.

Często podawanie leków biologicznych łączy się z podawaniem methotrexatu celem przedłużenia remisji. Leki z tej grupy są na ogół dobrze tolerowane. Problemem jest aktywowanie się gruźlicy czy przewlekłych infekcji zwłaszcza u osób starszych, częściej występują infekcje lub rzadkie lecz zdarzające się powikłania reakcji na leczeniu preparatami biologicznymi.

 

Niestety ten typ leków nie należy do grupy leków refundowanych, a więc dla wielu pacjentów ze wskazaniami do przyjmowania takich leków problemem może okazać się wysoka cena. Warto jednak mieć na uwadze, ze leki biologiczne mają znacznie większą skuteczność niż dotychczas stosowane. Slogan reklamowy jednego z nich: „Pierwszy dzień mojego życia” -  jest w wielu wypadkach prawdą. Hamując proces zapalny miejscowo i ogólnoustrojowo, powodują nie tylko zahamowania i dużą kliniczną poprawę, ale również naprawę uszkodzonych tkanek.

 

Lek. med. Ewa Loth

Reumatolog Centrum Medycznego Puławska

 

 

Objawy: