Epidemia XXI wieku...
NADCIŚNIENIE tętnicze jest chorobą cywilizacyjną i w dużej mierze wynika z nieprawidłowego stylu życia. Nieprawidłowy styl życia do przede wszystkim mała aktywność fizyczna i zbyt duże spożycie kalorii w pokarmach, które prowadzą do nadwagi i otyłości. Nadciśnienie prowadzi do wzrostu częstości występowania udarów mózgowych, zawałów mięśnia sercowego, niewydolności serca i niewydolności nerek. Nie leczone nadciśnienie tętnicze może być przyczyną retinopatii, czyli uszkodzenia wzroku i ślepoty.
Z dr Markiem Chmielewskim, kardiologiem Centrum Medycznego Puławska rozmawia Tomira Chmielewska-Ignatowicz
W jaki sposób można rozpoznać, że chorujemy na nadciśnienie tętnicze?
Nadciśnienie tętnicze najczęściej rozwija się w sposób podstępny nie dając alarmujących objawów. Pacjenci, u których rozpoznano nadciśnienie najczęściej skarżą się na łatwe męczenie się, kłopoty ze snem, bóle z tyłu głowy, rzadko krwotoki z nosa. Rozpoznanie nadciśnienia tętniczego opiera się na pomiarze ciśnienia tętniczego w spoczynku, odpowiedniej klasy aparatem pomiarowym. Za wartości nieprawidłowe uważa się te, które są większe lub równe 140/90 mmHg. Wystarczy aby jedna z wartości spełnia kryteria nieprawidłowego ciśnienia, aby rozpoznać nadciśnienie tętnicze. Dużą rolę w rozpoznaniu nadciśnienia tętniczego spełniają powtarzane w różnych warunkach pomiary, w tym pomiary wykonywane w warunkach domowych.
Czy nadciśnienie tętnicze można wyleczyć, czy jest to choroba towarzysząca Pacjentowi do końca życia?
Nadciśnienie tętnicze w ponad 95% przypadków ma charakter pierwotny tzn. nie udaje się ustalić jednoznacznej, łatwo usuwalnej przyczyny nadciśnienia. Zwykle jest to choroba przewlekła, która towarzyszy pacjentowi przez wiele lat, najczęściej do końca życia. Rozpoznanie nadciśnienia tętniczego uruchamia proces diagnostyczny, który ma na celu określenie stopnia zaawansowania choroby i wybór optymalnej terapii. Badania diagnostyczne są również konieczne aby wykryć tzw. nadciśnienie wtórne, które rozwija się w odpowiedzi na inna chorobę np. nadczynność tarczycy.
Nadciśnienie tętnicze wtórne, którego częstość występowania szacuje się na 3-5% wszystkich przypadków nadciśnienia jest chorobą z reguły wyleczalną. Usunięcie przyczyny, która powoduje jako jeden z objawów wzrost ciśnienia tętniczego prowadzi do normalizacji wartości ciśnienia i może prowadzić do odstawienia leków obniżających ciśnienie krwi. Warto podkreślić, że leczenie nadciśnienia jest terapią przewlekłą, która trwa wiele miesięcy a nawet lat. Odstawienie leków, które normalizują ciśnienie tętnicze prowadzi do ponownego wzrostu ciśnienia i może być przyczyną wystąpienia groźnych powikłań takich jak: zawał mięśnia sercowego, udar mózgowy.
Czego nie wolno robić chorując na nadciśnienie tętnicze?
Nadciśnienie tętnicze prawidłowo leczone nie ogranicza aktywności życiowej pacjenta, w tym jego aktywności zawodowej lub sportowej. Zdarzają się przypadki osób uprawiających sport na poziomie olimpijskim, które chorują na nadciśnienie tętnicze. Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym powinni regularnie przestrzegać zaleceń terapeutycznych w tym dbać o regularne przyjmowanie zalecanych leków. Chory z nadciśnieniem powinien dbać o prawidłową masę ciała, unikać nadużywania alkoholu, zaprzestać palenia i regularnie uprawiać ćwiczenia fizyczne, które uruchamiają duże grupy mięśniowe. Zalecane są więc spacery, jogging, jazda rowerem, pływanie. Nie są wskazane ćwiczenia statyczne, czyli ćwiczenia siłowe z dużym obciążeniem. Znacznie lepszym wyborem dla pacjenta z nadciśnieniem jest szybki marsz pływanie czy jazda na rowerze niż ćwiczenia na siłowni. Ważnym elementem złożonej terapii nadciśnienia jest leczenie dietetyczne, w tym ograniczenie spożycia soli kuchennej, która znacznie może podnosić ciśnienie.
Jakim chorobom może towarzyszyć nadciśnienie tętnicze?
Nadciśnienie tętnicze może być objawem innych chorób, najczęściej związanych z nieprawidłowym funkcjonowanie układu hormonalnego lub nieprawidłową funkcją nerek. Do najczęstszych przyczyn hormonalnych należą nadczynność tarczycy i cukrzyca. Nadciśnienie tętnicze może również być objawem guza nowotworowego, który uwalnia hormony podnoszące ciśnienie tętnicze. W niektórych przypadkach zażywanie leków hormonalnych (np. doustna antykoncepcja) może wpływać na rozwój nadciśnienia tętniczego wtórnego. Odstawienie leków lub wyleczenie zaburzeń hormonalnych może jednakże znormalizować ciśnienie.
Ważną grupą schorzeń związanych również z nadciśnieniem są choroby nerek, które późno zdiagnozowane mogą prowadzić do przewlekłej niewydolności nerek. Prawidłowe leczenie nadciśnienia tętniczego znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia niewydolności nerek i ma charakter ochronny w stosunku do nerek.
Kto jest narażony na nadciśnienie tętnicze?
Nadciśnienie tętnicze występuje u ok. 30% dorosłych Polaków. Częstość występowania nadciśnienia wzrasta wraz z wiekiem. Na jego rozwój narażone są osoby, których rodzice i rodzeństwo chorowali na nadciśnienie oraz te osoby, u których występują czynniki ryzyka. Do typowych i niezwykle istotnych czynników ryzyka należą nadwaga i otyłość, mała aktywność fizyczna, nieprawidłowa dieta z dużą zawartością sodu (soli kuchennej), nadużywanie alkoholu, palenie tytoniu. Stres psychiczny również sprzyja występowaniu nadciśnienia.
W dokładny sposób zdiagnozowane powinny być osoby chorujące na cukrzycę lub niewydolność nerek. W tych grupach pacjentów bowiem wpływ nieprawidłowych wartości ciśnienia na ryzyko wystąpienia powikłań jest szczególnie istotny. Zaleca się, aby osoby z cukrzycą lub uszkodzeniem funkcji nerek miały ciśnienie istotnie niższe niż 140/90 mmHg.
Czy można obniżyć ciśnienie tętnicze bez przyjmowania leków?
Nadciśnienie tętnicze jest chorobą cywilizacyjną i w dużej mierze wynika z nieprawidłowego stylu życia. Nieprawidłowy styl życia do przede wszystkim mała aktywność fizyczna i zbyt duże spożycie kalorii w pokarmach, które prowadzą do nadwagi i otyłości. To powszechne w krajach wysoko uprzemysłowionych zjawisko związane jest z automatyzacją pracy i licznymi âudogodnieniamiâ w życiu codziennym, które prowadzą do radykalnego zmniejszenia aktywności fizycznej. Mała aktywność fizyczna sprzyja również nieprawidłowemu metabolizmowi tłuszczów i glukozy, co prowadzi do rozwoju miażdżycy i cukrzycy.
Innymi elementami nieprawidłowego stylu życia są palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu i nieprawidłowa dieta zawierająca zbyt dużo soli, tłuszczów i cukrów prostych. W licznych badaniach wykazano, że korekcja poszczególnych składowych nieprawidłowego stylu życia przekłada się na obniżenie ciśnienia tętniczego i wielu przypadkach pozwala na zmniejszenie dawkowania lub wręcz odstawienie leków obniżających ciśnienie tętnicze.
Jakie konsekwencje może powodować lekceważenie leczenia nadciśnienia tętniczego?
Lekceważenie leczenia nadciśnienia tętniczego zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań, które są groźne w skutkach i sprzyjają przedwczesnej umieralności w tej grupie pacjentów. Wzrost ciśnienia tętniczego prowadzi do wzrostu częstości występowania udarów mózgowych, zawałów mięśnia sercowego, niewydolności serca i niewydolności nerek.
Nie leczone nadciśnienie tętnicze może być przyczyną retinopatii, czyli uszkodzenia wzroku i ślepoty. Częstość występowania powikłań wzrasta wraz z wiekiem co jest pochodną zaawansowanych zmian miażdżycowych w tętnicach osób starszych. Z tego względu leczenie nadciśnienia tetniczego zwykle jest kompleksowe. Obok niefarmakologicznej zmiany stylu życia stosowane są leki obniżające ciśnienie oraz leki zmniejszające stężenie cholesterolu. U osób wysokiego ryzyka choroby wieńcowej stosowany jest kwas acetylosalicylowy, czyli popularna aspiryna, w małych dawkach.
Skuteczne obniżenie ciśnienia tętniczego krwi do wartości pożądanych, czyli poniżej 140/90 mmHg, a optymalnie poniżej 120/80 mmHg prowadzi do radykalnego zmniejszenia ryzyka wystąpienia powikłań.
Dziękuję za rozmowę
Zapraszamy do naszego kardiologa w CMP
